03 / Chuyển động
Có cảnh giữ ta đi cùng.
Có cú cắt đẩy ta sang một nhịp khác.
01 / 1917
Đi theo người lính giữa những vùng tối và ánh lửa. Khi điểm nhìn tiếp tục tiến, khoảng cách và điều ta chờ cũng đổi theo.
Cảm giác liền mạch không có nghĩa toàn bộ phim được quay bằng một lần bấm máy. Đoạn này là một lát cắt để theo điểm nhìn và nhân vật.
02 / Mad Max: Fury Road
Một hướng chạy, một khuôn mặt, một khoảng cách mới. Thử theo điều mắt bám vào khi trailer đổi shot.
Đây là nhịp của đoạn giới thiệu, không phải một scene nguyên bản. Nhiều cú cắt và ít cú cắt đều có thể tạo căng thẳng theo những cách khác nhau.
Bài đọc / Chuyển động
Trong một shot, có hành động và điểm nhìn. Giữa hai shot, có khoảng giữ và điểm cắt. Nhịp xuất hiện từ cách chúng gặp nhau.
01 · Một cách nhìn
Ở cổng vòm tối này, người lính nằm giữa lối đi và vùng lửa. Trong đoạn phim phía trên, khi điểm nhìn theo người, các vùng sáng lần lượt thay đổi vị trí.
Thử chọn một mốc trong bối cảnh. Mốc ấy di chuyển so với rìa hình ra sao? Câu hỏi giúp ta tách chuyển động của người và của điểm nhìn.
02 · Một cách nhìn
Xe, dàn loa, ngọn lửa và đoàn xe cùng chia sẻ hình. Khi trailer nối những hình khác nhau, mắt liên tục tìm nơi để theo hành động.
Bài ASC về John Seale mô tả lựa chọn bố cục tập trung ở giữa để hỗ trợ dựng nhanh. Từ thông tin đó, quay lại trailer và thử theo vị trí điều bạn đang chú ý.
Đọc nguồn: ASC — bố cục Mad Max: Fury Road ↗Một nhân vật chạy qua hình. Điểm nhìn theo sau họ. Rồi hình chuyển sang một nơi khác. Chỉ vài giây đã có ba dạng thay đổi: chuyển động của sự vật, chuyển động của điểm nhìn và sự nối tiếp giữa các shot. Khi chúng phối hợp, người xem có thể thấy một cảnh liền mạch dù hình liên tục thay đổi. Đọc chuyển động là thử tách các lớp ấy, rồi xem chúng gặp nhau ở đâu.
Hãy bắt đầu từ một shot, tức một đoạn hình liên tục giữa các điểm cắt. Trong shot ấy, nhân vật và đồ vật có thể di chuyển; ánh sáng hoặc môi trường cũng có thể thay đổi. Đồng thời, điểm nhìn có thể đứng yên hoặc chuyển vị trí. Với live-action, chuyển động máy quay là một phần của việc ghi hình. Với animation, một điểm nhìn chuyển động có thể được tạo ra bằng nhiều cách dựng hình; cảm giác giống máy quay không cho phép ta tự gán thiết bị quay thật.
Để quan sát, hãy chọn một vật bạn có thể theo dõi. Nó di chuyển so với rìa hình thế nào? Nền phía sau thay đổi ra sao? Bạn có cảm giác đang đứng nhìn, đi cùng hay bị cuốn vào hành động? Những câu hỏi này giúp phân biệt các lớp chuyển động trước khi cần gọi tên một kỹ thuật cụ thể.
Khi chuyển sang shot khác, hình có thể đổi khoảng cách, địa điểm hoặc điểm nhìn. Thời lượng giữ một shot và thứ tự các shot cùng tạo nhịp dựng. Một đoạn nhiều cut có thể vẫn dễ theo dõi nếu sự chú ý được tổ chức rõ. Một đoạn ít cut vẫn có thể căng thẳng nhờ diễn xuất, chuyển động trong hình và điều người xem đang chờ.
Bài mô tả video của American Society of Cinematographers về Mad Max: Fury Road ghi nhận John Seale giải thích việc George Miller yêu cầu bố cục tập trung ở giữa để hỗ trợ dựng nhanh. Đây là một ví dụ có nguồn cho quan hệ giữa bố cục và điểm cắt: cách đặt thông tin ngay trong shot có thể giúp việc nối các shot. Website dùng thông tin đó để đặt câu hỏi quan sát, không suy ra số cut hoặc tốc độ của một đoạn chưa được xem và ghi lại.
Một hướng khác xuất hiện với 1917. Bài phỏng vấn trên ASC mô tả bộ phim tạo cảm giác như một shot không gián đoạn. Khi xem, hãy theo dõi cách điểm nhìn, nhân vật và không gian giữ hành trình tiếp diễn. Cảm giác liên tục ấy là kết quả của tổ chức và sản xuất; không nên hiểu rằng toàn bộ phim được ghi bằng một lần bấm máy duy nhất.
Đối chiếu hai trường hợp, ta có thể đặt một câu hỏi hữu ích: hình ảnh đang giúp ta cảm thấy hành động bằng cách thay đổi điểm nhìn liên tục, hay giữ ta đi cùng một hành trình? Nhịp nhanh và chậm là các lựa chọn trong ngữ cảnh. Chúng không tự nói một phim có nhiều năng lượng hơn phim khác.
Ở phần xem, trailer chính thức Mad Max: Fury Road là một cửa vào để theo dõi quan hệ giữa hành động và điểm cắt. Lượt đầu, bạn có thể xem để cảm nhận. Lượt thứ hai, thử chỉ theo chuyển động trong shot. Lượt thứ ba, để ý thời điểm hình đổi và sự chú ý của mình có được giữ lại hay chuyển hướng.
Trailer là một tác phẩm giới thiệu có nhịp dựng riêng. Những gì đọc được từ trailer chỉ áp dụng cho đoạn đang xem, không đại diện toàn bộ nhịp của phim dài. Hãy đặt nhận xét bên cạnh những gì bạn thật sự thấy trong đoạn đang xem. Một hình được giữ lâu và một điểm cắt rõ có thể mở ra hai câu hỏi khác nhau về sự chú ý.
Website cũng có thể dùng một khoảng giữ, một hình xuất hiện hoặc một điểm đổi cảnh để tổ chức sự chú ý. Điều cần giữ là mục đích: chuyển động giúp bạn thấy quan hệ giữa các hình, hoặc bước vào không khí của một tác phẩm. Sau điểm nhấn, phần đọc cần đủ yên để mắt theo câu chữ. Bạn có thể tắt âm thanh và giảm chuyển động mà vẫn nhận được toàn bộ ý chính.
Lần xem tiếp theo, thử tìm một khoảnh khắc khiến bạn thấy nhịp thay đổi. Điều gì vừa đổi: hành động, điểm nhìn, thời lượng, hay điểm cắt? Từ câu hỏi đó, bạn có thể quay lại một hình trong Thế giới, hoặc đi ra Ngoài ống kính để xem công việc đã tạo nên nó.
Phòng xem / Trailer đầy đủ
Lượt đầu để cảm nhận. Lượt sau theo chuyển động trong shot. Rồi chú ý những lúc hình đổi.
Bấm để tải YouTube. Âm thanh tắt khi bắt đầu.
Mở video gốc ↗Một cách nhìn khác